Жогорку Каман-Суу жазыгында, деңиз деңгээлинен 2500 метр бийиктикте, Кыргызстандын эң көрүнүктүү жана көп катмарлуу тасма искусствосунун эстелиги - Жалтырак-Таш жашырылган, бул «жаркыраган таш» дегенди билдирет. Бул жөн гана байыркы сүрөттөр менен толтурулган жартас эмес: бул өзгөчө хронотоп, анда бир ташта доорлор - терең бронзадан тартып этнографиялык заманга чейин жашашат.
Жарташы батыштан чыгышка карай 60 метрге чейин созулуп, жерден 8–10 метр бийиктикте турат. Формасы гиганттык табигый баскычты эске салат - аны «барандын маңы» деп аташат. Жалтырак-Таштын эки беттери бар: Жантайган бет, тегиз, кара, шамал жана убакыт менен жылтыратылган. Тыкан чөлдүн күнгө күйгөн түсү аны дээрлик кызгылт кылат. Анда белгилүү петроглифтердин көбү - терең, так, көп учурда чекит техникасы менен жасалган.
Жогорку горизонталдык бет: Жарылган, лишайник менен капталган. Так ушул жерде, беттин «өлүк» көрүнүшүнө карабастан, археологдор эң жука жана сейрек гравюраларды тапты - дээрлик байкалбай турган, убакыттын катмарларынын астында жашырылган.
Эки бетте да сүрөттөр менен толтурулган: алар ар бир ыңгайлуу четти ээлеп, байыркы усталардын ушул «жаркыраган» жартаска ар бир бөлүкчөсүндө из калтырууга умтулушкандай сезим жаратууда.
Жалтырак-Таш - технологиялардын жана адамдардын дүйнө жөнүндө түшүнүктөрүнүн кандайча өзгөргөнүнүн жаркын мисалы: Бронза жана эрте темир доору - терең чекит техникасы, кээде кийинки тегиздөө менен. Түрк доору жана Орто кылым - жеңил гравюралар, белгилер-тамгалар, тамгалык жазуулар, эпиграфика элементтери. Кийинки тарыхый катмарлар - XIX–XX кылымдарга чейин пайда болгон жекелештирилген белгилер жана сүрөттөр. Сүрөттөрдүн өлчөмдөрү 4-5 сантиметрлик миниатюралардан 2 метр бийиктиктеги ири композицияларга чейин өзгөрөт. Кээ бир көрүнүштөр бири-биринин үстүнө түшүп калган - кээде эки, кээде үч катмарда. Сүрөттөрдүн репертуары таң калыштуу бай. Бул жерде: Реалдуу жаныбарлар: тоо текелери, жогорку бугу, түйүлдүк, кар барыстары, пантерлер, аюулар, жапайы чочкалар жана башка жырткычтар кездешет.
Сюжеттер жана көрүнүштөр: жебе жана найза менен аңчылык, куугунтук сценалары, арбалардын жана эрте унаалардын сүрөттөрү, антропоморфтук каармандар, татаал, дээрлик мифологиялык драматургиясы бар композициялар. Фантастикалык жаратылыштар: аждаһалар, химерикалык жаныбарлар жана Борбордук Азия үчүн уникалдуу кентавр образы - Жалтырак-Таштын эң сырдуу артефакттарынын бири.
Акыркы жылдардын негизги ачылыштарынын бири - кентаврдын назик гравюрасы, Кыргызстандын петроглифтери арасында жалгыз мындай фигура. Образдын өзгөчөлүктөрү: кентавр жебе тартып жатканда, анын туяктары - бөлүнгөн, бул аны крит-микен доорунун кентавры менен байланыштырган. Композиция кичинекей, ыңгайсыз четте жайгашкан, ашыкча көздөрдөн жашырылгандай, жанына эрте скифо-сибирдик стилдеги бугу жайгашкан - мотивдердин сейрек айкалышы. Изилдөөчүлөр белгилешет, жебе менен жарым-жартылай жаратылыштын мотиви байыркы Грецияда жана жакынкы чыгыш мифологиясында белгилүү. Мүмкүн, бул жерде биз «грек» кентавры эмес, байыркы коргоочу образдын жергиликтүү интерпретациясы менен бетме-бет келебиз.
Эстелик аймактын тарыхын дээрлик толугу менен камтыйт: бронза - жаныбарлардын үч бурчтуу сүрөттөрү, Саймалуу-Таштын стилине жакын, өнүккөн бронза - унаалар, антропоморфдор, аңчылык сценалары, эрте темир - скифо-сибирдик жырткыч стилдеги сүрөттөрдүн күчтүү толкуну, орто кылым - тамгалар, эпиграфика, кочмолордун клан символдору, кечки кылымдар - кошумча жазуулар жана жекелештирилген фигуралар. Бүгүн Жалтырак-Таш орман чарбасынын аймагында жайгашкан жана республикалык маанидеги тарыхый жана маданий эстеликтердин тизмесине киргизилген.
Неге Жалтырак-Ташка баруу керек? Бул Талас облусунда жана Кыргызстандын эң сюжеттик петроглифтик комплекстеринин бири. Ал Евразиянын кеңири аймагында кездешкен сейрек стилдерди жана мотивдерди сактап калган. Бул жерде кентаврдын сейрек сүрөтүн көрүүгө болот. Жер идеалдуу треккинг, фотоэкспедициялар жана илимий маршруттар үчүн ылайыктуу. Жазыктын атмосферасы, сиз миңдеген жылдар мурун ушул жерде жашаган адамдар менен диалогго киргендей сезим жаратууда.
Улуттук парк Беш-Таш, котормодо «Беш таш» дегенди билдирет, Талас Ала-Тоо тоо кыркасы боюнча узун жиптей созулуп жатат. Жакшы гравий жол менен Беш-Таш дарыясынын капчыгайы боюнча жогору көтөрүлүп баратканда, унаа асманга урунуп кетчүдөй сезилет. Бир
Эгер Талас облусунда биринчи кадамдан эле таң калтырган бир жер болсо, ал Талас карагайы - Борбордук Азиядагы эң чоң кол менен тигилген карагайлуу токул. Бул жер адам менен табияттын жарым кылымдын ичинде чыныгы тынчтык оазисин түзгөн жерлердин
Сүрөттүү тоолордун арасында, Урмарал айылына жакын жерде, Талас облусунун эң сырдуу жана урматтуу жерлеринин бири - Кара-Коюн үңкүрү жашырылган. Бул жөн гана таштын ичинде караңгы ниша эмес, табият менен легендалардын жолугушуучу ыйык мейкиндиги.
Табигый парк Беш-Таш 30 миң гектардан ашык жерди ээлеп, бирдей аталыштагы дарыянын жээги боюнча 30 чакырымдай узундукта жайгашкан - 1100 метр бийиктиктеги жумшак тоо этектеринен 3500 метрге чейин көтөрүлгөн катаал, муздак мөңгүлөргө чейин. Парк
Талас өрөөнүндө ар бир кадамда аңыздар тирилген, тоолордун тынчтыгы эң мыкты баяндамачылардан да жогору угулган бир жер бар. Бул Беш-Таш капчыгайы - Кыргызстандагы эң кооз жана символикалык табияттык аймактардын бири. Анын аты жөнөкөй эле - «Беш
Эгер сиз Беш-Таш көлүн көрүп, улуттук парк сизге бардык сырларын ачып берди деп ойлосоңуз, анда сиз Итагар ашуусуна көтөрүлбөй калдыңыз. Бул маршруттан кийин телефонунун эс тутумунда бөлүнүп кете албаган сүрөттөр калат, ал эми башыңызда узакка
Талас облусу Кыргызстандагы тарыхтын музейлердин витринасы жана академиялык эмгектерде эмес, желде, кургак жусандын жытына, өрөөндү курчап турган тоолордун сызыктарында сезилген бурчтардын бири. Бул жерде өткөн - абстракция эмес, ал жерден,
Кыргызстан - бул ата-бабалардын эстелиги, ыйык мейкиндик жана табигый күч бириккен маданий ландшафт. Кыргызы кылымдар бою намогильдик эстеликтерге жана ыйык жерлерге - мазарларга өзгөчө маанини берген. Азыркы күнгө чейин бул жерде өз жакындарына,
Өтмөк ашуусу (3326 м н.у.м.) - Талас облусунун эң таасирдүү жерлеринин бири жана жабык Талас котловинасын кеңири Суусамыр өрөөнү менен жана стратегикалык Бишкек-Ош трассасы менен байланыштырып турган маанилүү тоо артериясы. Бул жерде Таласка,
Талас тоо тизмеги көптөгөн сырларды жашырат, бирок эң таң калычтуусу - Бакайыр-Кара-Кууштун ташка чегилген сүрөттөр комплексинин жайгашкан жери, адамдын кадамдары таштардын арасында жоголуп, байыркы сюжеттер кылымдар бою биз менен сүйлөшүүнү
Талас геопаркы "Эчкили-Тоо" Эчкили-Тоо аттуу тоо массивинде, Кыргыз Ала-Тоо кыркасынын курамында, Сары-Куурай жазыгында жайгашкан. Бул жер Кыргызстандагы эң таасирдүү табигый көркөм жерлердин бири. Геопарк уникалдуу геологиялык, табигый
Бир кезде дарыянын жазыгында кичинекей айыл көчөлөрү созулуп, адамдар жайдары талаа жашоосун өткөргөн жерлерде бүгүнкү күндө чоң суунун бетин - Киров суу сактагычы, Кыргызстандагы эң маанилүү гидротехникалык курулуштардын бири жана совет доорунун
Сүрөттүү Талас облусунун жүрөгүндө, Бакай-Атин районунун катаал жазыктарында, Кыргызстандагы эң кызыктуу табигый кереметтердин бири - «Кара-Киши» геопаркы жашырылган. Бул жер убакыттан сырткары тургандай: ландшафттар, аларга дароо ишенбейсиң,
Одатта археологиялык эстеликтерди ачуу кыйын жеткиликтүү тоолор, таштанды жолдор же терең жаратылыштар менен байланыштуу. Бирок Талас облусу кайрадан таң калтырат: жандуу жолдун жанына, Кара-Ой айылынан бир нече чакырым алыстыкта, Nomad.kg командасы
Талас өрөөнүндө, тоолор менен жашыл өрөөндөрдүн арасында, региондун эң урматтуу ыйык жерлеринин бири - Боо-Терек мазары жашырынган. Анын аты кыргызча «тополдордун байламы» же «көптөгөн тополдор» дегенди билдирет, жана бул жөн эмес: биринчи кезекте,
Талас облусу - бул байыркы шаарчалар жана легендалардын өлкөсү гана эмес, ошондой эле таң калыштуу табигый байлыктын жери. Бул жерде, Беш-Таш, Колба, Кумуш-Таг жана Урмаралдын кооз тоо жазыктарында, региондун эң жан дүйнө тартуучу гастрономиялык
Кудайдын берекеси менен Талас өрөөнүнүн жүрөгүндө, Талас дарыясы эки улуу тоо чокусунун - Талас жана Кыргыз тоолорунун ортосунда жайгашып, жай жүрүп жатканда, уникалдуу табигый оазис жайгашкан. Талас ормону - картадагы жөн гана жашыл тилке эмес. Бул
Кызыл-Адыр айылында, көптөгөн саякатчылар Кировка деген эски аталышы менен эскерген борборунда, Орозбеков Мейлибектин атындагы жалпы билим берүү орто мектебинде Михаил Фёдорович Туранын атындагы мектептик краеведческий музей жайгашкан. Биринчи
Бүгүн фасоль чыныгы брендге айланды. Кыргызстанда экспорттолгон фасольдын 70% дан ашыгы ушул жерде, жемиштүү Талас өрөөнүндө өстүрүлөт. Жергиликтүү тургундар аны “ак алтын” деп урматтап аташат - бул бекер эмес. Ал жөн гана азык бербестен, жашоо
Чон-Капка жазыгындагы таштуу коридордо, жол тик жарташтардын ортосунда слайд сыяктуу өтүп жатканда, саякатчыны кенеттен чоң бетон дубал кездешет. Бирок, инженериядан көбүрөөк таң калтырган нерсе - анын бетине жазылган искусство. Бул жерде, тоо
Талас өрөөнүндөгү тоолордун арасында, Кен-Кол дарыясынын жанына жашырылган «Манас Ордо» Улуттук комплексинин айланасындагы эң урматтуу жерлердин бири - «Каныкей апа» ыйык булагы. Кыргыздар үчүн бул жөн гана табигый булаг эмес, чоң эпос жана Манас
Стратегиялык Бишкек-Ош трассасында, Отмөк ашуусуна (3332 м) жана Талас облусуна алып бараткан жолдун бурулушунда, маршруттун эң таанымал жерлеринин бири - "Талас дарбазасы" жайгашкан. Бул жерде, Суусамыр өрөөнүнүн кооздугунан көтөрүлүп,
Таласкадан отуруп 30 мүнөттүк жол жана 10 мүнөттүк жөө жүрүү аралыкта таң калыштуу бир жер - Кулан-Сай штольнясы жашырылган, бул аймактагы свинец рудасын казып алуу боюнча эң жеткиликтүү эски иштетүүлөрдүн бири. Биринчи көз карашта жөнөкөй тоо