Бир кезде дарыянын жазыгында кичинекей айыл көчөлөрү созулуп, адамдар жайдары талаа жашоосун өткөргөн жерлерде бүгүнкү күндө чоң суунун бетин - Киров суу сактагычы, Кыргызстандагы эң маанилүү гидротехникалык курулуштардын бири жана совет доорунун инженердик ойлорунун таасирдүү эстелиги жайгашкан. Саякатчы үчүн бул жер - инфраструктуранын бир бөлүгү эмес, өзүнүн тарыхы, көчүрүү драмасы, тоолордун катаал сулуулугу жана суу стихиясынын гипнотикалык күчү менен өзгөчөлөнгөн өзүнчө дүйнө.
XX кылымдын ортосунда Талас жазыгы жана коңшу Казахстан ишенимдүү ирригация булагына муктаж болду: бул жерде жерлер жемиштүү, бирок системалуу суу менен камсыздоону талап кылат. 1965-жылы Чон-Капка жазыгындагы тар капчыктын ичинде масштабдуу гидротехникалык объекттин курулушу башталды, ал регионду түп-тамырынан өзгөртүүгө тийиш болчу.
Курулуш он жылга созулду. Келечектеги суу сактагычтын айнасы болгон жерде мурда Киров айылында жайгашкан - аны толугу менен жазыктын жогору жагына көчүрүүгө туура келди. Анын жанындагы Бейшекенин тургундары да көчүп кетишти: дээрлик 400 үй-бүлө жаңы үй, мектеп, дүкөндөр жана бала бакчага ээ болушту. Дамба менен бирге куруучулардын бүт айылдары өстү. Кызыл-Жылдызда адистер үчүн көп кабаттуу үйлөр пайда болду, ал эми Чон-Капкада гравий жана бетон конструкцияларын өндүрүүчү заводдор иштей баштады. Бул жерде ошол убактагы мыкты инженерлер иштешти: СССРде биринчи жолу жеңилдетилген контрфорс бетон дамбасы курулду - бош, бирок абдан чың. Сейсмикалык коркунучтуу аймакта бул чечим техникалык жаңылыкка айланды.
Сандарды сүйгөндөр үчүн Киров суу сактагычы - чыныгы инженердик керемет:
Капас: 550 миллион кубометр суу
Айна бетинин аянты: 2 050 гектар
Дамбанын бийиктиги: 84 метр
Жалпы узундугу: 260 метр
Суу сактагычынын узундугу: болжол менен 22 км
Кенендиги: 4 кмге чейин
Сууларды сугаруу аянты: Кыргызстан жана Казахстанда 55 миң гектардан ашык
Бул масштабдар дароо сезилет: дамбанын бутунда туруп, курулуштун канчалык чоң экенин жана анын регионду өнүктүрүүгө кандай салым кошконун түшүнөсүң.
Эгер сизге бактылуу болсо, сиз суу агызуу учурун кармай аласыз. Бул жөн гана технологиялык операция эмес - бул чыныгы спектакль. Капчыктын ичинде жаңырган үн, күчтүү суу агымдары, ак дубалдай көтөрүлгөн туман, баары бул жерде стихиянын чегинде болушуңузду сезет. Туристтер көп учурда бул учурду унутуу мүмкүн эместигин айтышат: ал көптөгөн табигый суу кулактарынан да таасирлүү.
Суусунун пайдалуу функциясына карабастан, суу сактагычы жергиликтүү тургундар жана саякатчылар үчүн узак убакыттан бери популярдуу эс алуу жайына айланды. Анын жээги жайбаракат пикниктер, сейилдөө, куштарды байкоо жана балык уулоого арналгандай көрүнөт. Эртең менен суу медный түстөргө боёлуп, тоо чокусун чагылдырат, ал эми кечинде тынч бетинде күн батат, Талас тоолорунун артында кетет.
Киров суу сактагычы - инженердик күч, адамдык тарых жана табигый сулуулук айкалышкан жер. Бул жерге келип, Борбордук Азиядагы эң уникалдуу дамбалардын бирин жакындан көрүү; бүт жазыктын жашоосун өзгөрткөн долбоордун масштабын сезүү; тынчтык жана сүрөттөр үчүн аянттарды ыракаттануу; Чон-Капка жазыгынын тереңдигине кичинекей саякат уюштуруу; сейрек, бирок таасирдүү суу агызууну байкоо; же чоң суу айнасынын жээгинде балык уулоону же табигатта күн өткөрүүнү кааласаңыз, бул жер сизге абдан жагат. Бул жер табигат жана өнөр жай мурасын айкалыштырганды жакшы көргөндөргө, ири инженердик курулуштардын атмосферасын баалагандарга жана Талас облусундагы уникалдуу токтоп калууларды издеп жүргөндөргө өзгөчө жагат.
Эгер Талас облусунда биринчи кадамдан эле таң калтырган бир жер болсо, ал Талас карагайы - Борбордук Азиядагы эң чоң кол менен тигилген карагайлуу токул. Бул жер адам менен табияттын жарым кылымдын ичинде чыныгы тынчтык оазисин түзгөн жерлердин
Сүрөттүү тоолордун арасында, Урмарал айылына жакын жерде, Талас облусунун эң сырдуу жана урматтуу жерлеринин бири - Кара-Коюн үңкүрү жашырылган. Бул жөн гана таштын ичинде караңгы ниша эмес, табият менен легендалардын жолугушуучу ыйык мейкиндиги.
Талас өрөөнүндө ар бир кадамда аңыздар тирилген, тоолордун тынчтыгы эң мыкты баяндамачылардан да жогору угулган бир жер бар. Бул Беш-Таш капчыгайы - Кыргызстандагы эң кооз жана символикалык табияттык аймактардын бири. Анын аты жөнөкөй эле - «Беш
Кудайдын берекеси менен Талас өрөөнүнүн жүрөгүндө, Талас дарыясы эки улуу тоо чокусунун - Талас жана Кыргыз тоолорунун ортосунда жайгашып, жай жүрүп жатканда, уникалдуу табигый оазис жайгашкан. Талас ормону - картадагы жөн гана жашыл тилке эмес. Бул
Өтмөк ашуусу (3326 м н.у.м.) - Талас облусунун эң таасирдүү жерлеринин бири жана жабык Талас котловинасын кеңири Суусамыр өрөөнү менен жана стратегикалык Бишкек-Ош трассасы менен байланыштырып турган маанилүү тоо артериясы. Бул жерде Таласка,
Табигый парк Беш-Таш 30 миң гектардан ашык жерди ээлеп, бирдей аталыштагы дарыянын жээги боюнча 30 чакырымдай узундукта жайгашкан - 1100 метр бийиктиктеги жумшак тоо этектеринен 3500 метрге чейин көтөрүлгөн катаал, муздак мөңгүлөргө чейин. Парк
Эгер сиз Беш-Таш көлүн көрүп, улуттук парк сизге бардык сырларын ачып берди деп ойлосоңуз, анда сиз Итагар ашуусуна көтөрүлбөй калдыңыз. Бул маршруттан кийин телефонунун эс тутумунда бөлүнүп кете албаган сүрөттөр калат, ал эми башыңызда узакка
Талас геопаркы "Эчкили-Тоо" Эчкили-Тоо аттуу тоо массивинде, Кыргыз Ала-Тоо кыркасынын курамында, Сары-Куурай жазыгында жайгашкан. Бул жер Кыргызстандагы эң таасирдүү табигый көркөм жерлердин бири. Геопарк уникалдуу геологиялык, табигый
Талас өрөөнүндө, тоолор менен жашыл өрөөндөрдүн арасында, региондун эң урматтуу ыйык жерлеринин бири - Боо-Терек мазары жашырынган. Анын аты кыргызча «тополдордун байламы» же «көптөгөн тополдор» дегенди билдирет, жана бул жөн эмес: биринчи кезекте,
Улуттук парк Беш-Таш, котормодо «Беш таш» дегенди билдирет, Талас Ала-Тоо тоо кыркасы боюнча узун жиптей созулуп жатат. Жакшы гравий жол менен Беш-Таш дарыясынын капчыгайы боюнча жогору көтөрүлүп баратканда, унаа асманга урунуп кетчүдөй сезилет. Бир
Сүрөттүү Талас облусунун жүрөгүндө, Бакай-Атин районунун катаал жазыктарында, Кыргызстандагы эң кызыктуу табигый кереметтердин бири - «Кара-Киши» геопаркы жашырылган. Бул жер убакыттан сырткары тургандай: ландшафттар, аларга дароо ишенбейсиң,
Стратегиялык Бишкек-Ош трассасында, Отмөк ашуусуна (3332 м) жана Талас облусуна алып бараткан жолдун бурулушунда, маршруттун эң таанымал жерлеринин бири - "Талас дарбазасы" жайгашкан. Бул жерде, Суусамыр өрөөнүнүн кооздугунан көтөрүлүп,
Таласкадан отуруп 30 мүнөттүк жол жана 10 мүнөттүк жөө жүрүү аралыкта таң калыштуу бир жер - Кулан-Сай штольнясы жашырылган, бул аймактагы свинец рудасын казып алуу боюнча эң жеткиликтүү эски иштетүүлөрдүн бири. Биринчи көз карашта жөнөкөй тоо