Таласкадан отуруп 30 мүнөттүк жол жана 10 мүнөттүк жөө жүрүү аралыкта таң калыштуу бир жер - Кулан-Сай штольнясы жашырылган, бул аймактагы свинец рудасын казып алуу боюнча эң жеткиликтүү эски иштетүүлөрдүн бири. Биринчи көз карашта жөнөкөй тоо капчыгайы болуп көрүнгөн Кулан-Сай Кыргызстандын өнөр жай мурасынан бир бөлүктү сактап калат жана XX кылымдын тарыхына «тигип» алууга мүмкүнчүлүк берет.
Штольня жүздөгөн метр тереңдикке кирет: бүйрөк бөлүктөрү менен кошо жер астындагы өткөөлдөрдүн узундугу 500 метрден ашат. Бул жерде, тынч талас капчыгайында, бир кезде иш кыпчылып турган. Советтер доорунда, айрыкча Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында, Кыргыз ССРде свинец казып алуу стратегиялык мааниге ээ тармакка айланган: свинец, ошондой эле сурьма жана ртут, коргонуу өнөр жайынын негизги металы болгон. Республика терең тилке болуп калган - бул жакка ишканаларды эвакуациялашкан, бул жакка адистерди жөнөтүшкөн, ал эми жергиликтүү кендер дээрлик түнү-түнү иштеп, фронтту жана заводдорду зарыл сырьё менен камсыздап турушкан.
Свинец рудасы Талас жана Чүй өрөөндөрүндө өзгөчө активдүү казылып алынган. Дал ушул иштетүүлөр кийин күчтүү тоо-байытуучу комбинаттарды түзүүнүн негизин түзгөн, ал эми ошол жылдарда топтолгон тажрыйба өлкөнүн заманбап тоо иши үчүн негиз болуп калган.
Кулан-Сай совет доорунун шахталарынан белгилүү болсо да, Талас облусундагы пайдалы казындыларды казып алуу тарыхы андан да тереңге кетет. Эски иштетүүлөрдү, таштандыларды, руда байытуу жерлерин жана табылган аспаптарды изилдөө адамдардын бул жерде эски замандардан бери металлдарды казып алганын көрсөтөт. Билимдер муундан муунга өтүп, уникалдуу тоо иши салтын калыптандырган, анын издери азыркы ишканаларда да байкалат.
Индустриалдык өткөнүнө карабастан, штольня буга чейин эле табигый ландшафттын бир бөлүгүнө айланган. Бүгүнкү күндө анын кара өткөөлдөрү - учуп жүргөн мышыктар, кичинекей кемирүүчүлөр жана айрым жер үстүндөгү амфибиялар үчүн башпаанек. Бул жерде табигый салкындык жана нымдуулук сакталат, ал эми тынчтык жеңил канаттардын шашаңдашы жана тамчылап жаткан суунун үнү менен гана бузулат.
Кулан-Сай жеңил сейилдөө үчүн да, кичинекей спелео саякат үчүн да ылайыктуу. Штольнянын кире бериш бөлүгү кенен жана ыңгайлуу, бирок ичинде сизди чыныгы жер астындагы лабиринт күтүп турат. Туристтерге фонарик, ыңгайлуу бут кийим жана жылуу кийимдерди алып келүү сунушталат, штольнянын тереңдигиндеги температура сыртка караганда кыйла төмөн.
Неге Кулан-Сайды көрүү керек:
Таласка жакын - кыска маршрут үчүн идеалдуу жай.
Тарыхый баалуулук - согуштук индустриализация доорунун жер астындагы иштетүүсүн көрүү үчүн сейрек мүмкүнчүлүк.
Табияттын жандуу бурчу - учуп жүргөн мышыктарды жана жер астындагы экосистеманы байкоо.
Приключение атмосферасы - башталгычтар үчүн коопсуз, бирок таасирдүү спелео тур.
Эгер сиз тарыхтын демин сезип, жер астындагы залдардын тынчтыгын угуп, бир кезде руда казуучулар жүргөн жолдорду басып өтүүнү кааласаңыз - Кулан-Сай штольнясы сизди күтүп жатат.
Эгер Талас облусунда биринчи кадамдан эле таң калтырган бир жер болсо, ал Талас карагайы - Борбордук Азиядагы эң чоң кол менен тигилген карагайлуу токул. Бул жер адам менен табияттын жарым кылымдын ичинде чыныгы тынчтык оазисин түзгөн жерлердин
Сүрөттүү тоолордун арасында, Урмарал айылына жакын жерде, Талас облусунун эң сырдуу жана урматтуу жерлеринин бири - Кара-Коюн үңкүрү жашырылган. Бул жөн гана таштын ичинде караңгы ниша эмес, табият менен легендалардын жолугушуучу ыйык мейкиндиги.
Табигый парк Беш-Таш 30 миң гектардан ашык жерди ээлеп, бирдей аталыштагы дарыянын жээги боюнча 30 чакырымдай узундукта жайгашкан - 1100 метр бийиктиктеги жумшак тоо этектеринен 3500 метрге чейин көтөрүлгөн катаал, муздак мөңгүлөргө чейин. Парк
Талас геопаркы "Эчкили-Тоо" Эчкили-Тоо аттуу тоо массивинде, Кыргыз Ала-Тоо кыркасынын курамында, Сары-Куурай жазыгында жайгашкан. Бул жер Кыргызстандагы эң таасирдүү табигый көркөм жерлердин бири. Геопарк уникалдуу геологиялык, табигый
Сүрөттүү Талас облусунун жүрөгүндө, Бакай-Атин районунун катаал жазыктарында, Кыргызстандагы эң кызыктуу табигый кереметтердин бири - «Кара-Киши» геопаркы жашырылган. Бул жер убакыттан сырткары тургандай: ландшафттар, аларга дароо ишенбейсиң,
Талас өрөөнүндө, тоолор менен жашыл өрөөндөрдүн арасында, региондун эң урматтуу ыйык жерлеринин бири - Боо-Терек мазары жашырынган. Анын аты кыргызча «тополдордун байламы» же «көптөгөн тополдор» дегенди билдирет, жана бул жөн эмес: биринчи кезекте,
Кудайдын берекеси менен Талас өрөөнүнүн жүрөгүндө, Талас дарыясы эки улуу тоо чокусунун - Талас жана Кыргыз тоолорунун ортосунда жайгашып, жай жүрүп жатканда, уникалдуу табигый оазис жайгашкан. Талас ормону - картадагы жөн гана жашыл тилке эмес. Бул
Эгер сиз Беш-Таш көлүн көрүп, улуттук парк сизге бардык сырларын ачып берди деп ойлосоңуз, анда сиз Итагар ашуусуна көтөрүлбөй калдыңыз. Бул маршруттан кийин телефонунун эс тутумунда бөлүнүп кете албаган сүрөттөр калат, ал эми башыңызда узакка
Талас өрөөнүндө ар бир кадамда аңыздар тирилген, тоолордун тынчтыгы эң мыкты баяндамачылардан да жогору угулган бир жер бар. Бул Беш-Таш капчыгайы - Кыргызстандагы эң кооз жана символикалык табияттык аймактардын бири. Анын аты жөнөкөй эле - «Беш
Улуттук парк Беш-Таш, котормодо «Беш таш» дегенди билдирет, Талас Ала-Тоо тоо кыркасы боюнча узун жиптей созулуп жатат. Жакшы гравий жол менен Беш-Таш дарыясынын капчыгайы боюнча жогору көтөрүлүп баратканда, унаа асманга урунуп кетчүдөй сезилет. Бир
Өтмөк ашуусу (3326 м н.у.м.) - Талас облусунун эң таасирдүү жерлеринин бири жана жабык Талас котловинасын кеңири Суусамыр өрөөнү менен жана стратегикалык Бишкек-Ош трассасы менен байланыштырып турган маанилүү тоо артериясы. Бул жерде Таласка,
Стратегиялык Бишкек-Ош трассасында, Отмөк ашуусуна (3332 м) жана Талас облусуна алып бараткан жолдун бурулушунда, маршруттун эң таанымал жерлеринин бири - "Талас дарбазасы" жайгашкан. Бул жерде, Суусамыр өрөөнүнүн кооздугунан көтөрүлүп,