Муздак көлдөрү Агынай-Көл Табылгыты жазыгынын жогору жагында, Талас тоо чокусунун түндүк капталдарында жайгашкан - Кыргызстандагы эң узун жана бааланбаган тоо массивдеринин бири. Тоо чокусунун 200дөн ашык километри муздар, альпий чөптөр, тик жаратылыштар жана жеткиликтүү эмес өрөөндөр менен толтурулган, бул жакка асфальтталган жолдор жок жана массалык туризм жетпейт.
Агынай-Көл - картада скромдуу чекиттей көрүнгөн, бирок чындыгында бүтүндөй дүйнө болуп чыккан жерлердин бири. Эки бийик тоолуу муздак көлдөр кардык чокулардын ичинде, болжол менен 3500–3800 метр бийиктикте жайгашкан. Алар муздун эриген суулары менен толтурулат, ошондуктан эң жылуу күнү да бул жактагы суу муздак - нефрит түстүү, оор, дээрлик металлдай көрүнөт.
Бул жерлерде "инфраструктура" адаттагыдай эмес. Шумдуу туристтик лагерлер жок, конок үй юрттары жок, көрсөтмөлөр жок. Тек гана жолдор - кээде ачык, кээде болжолдонгон - жана сенин бул жерде убакыттын өтүшүнө шашылбаган дүйнөгө киргендигиңди сезүү. Ошондуктан Агынай-Көл көлдөрү өзгөчө: бул жерде пейзажды кабыл алышпайт, бул жерде ал менен жашашат - болгону бир нече күнгө.
Талас тоо чокусу дайыма кочмолордун географиясынын бөлүгү болуп келген - чекит эмес, кыймылдын мейкиндиги. Жазында бул жакка жайлоо үчүн көтөрүлүшчү, малдарды жаяшып, юрттарды тигишчү. Бүгүнкү күндө көлдөргө көтөрүлүп баратканда, сен жөн гана туристтик маршрут боюнча эмес, кылымдар бою жашоо өткөн өрөөндөр аркылуу барасың - жай, кыйын жана таң калыштуу гармониялуу.
Агынай-Көл көлдөрүнө баруу - "жөн эле келип, чыгып кетүү" эмес. Тандалган жолго жараша, жөө же ат менен жүрүү 1-2 күнгө созулат (приблизительно 10–20 километр). Жол дарыянын жээги аркылуу, морендерден, кичинекей аталышсыз көлдөрдөн, муздун тилдеринен өтөт. Пейзаж акырындык менен өзгөрөт, жакшы музыкадай - кескин өтүүлөрсүз, бирок бийиктик жана мейкиндиктин сезими менен өсүп турат.
Табылгыты жазыгынын жогору жагында таң атканда тынчтык дээрлик сезилгидей болуп калат. Ал таштардын арасында жатат, чөптөрдүн үстүндө жайылып, суудагы муздак бетинде чагылышып, эгерде өтө катуу кадам таштасаң, таңды гана эмес, бул жердин логикасын да бузуп алат сыяктуу сезилет. Бул жерде шамал муз менен күндүн жытына толгон, ал эми асман - ушунчалык жакын, аны колуң менен кармагың келет.
Агынай-Көл дароо көрүнбөйт. Алгач узун жаратылыш, андан кийин морендерге көтөрүлүү, андан кийин дагы да катаал, ачык капталдар, жана андан кийин гана таш чашадагы эки айна, кимдир бирөө бул жерде сейрек таштардын бөлүктөрүн жашырып койгондой. Бул көлдөргө "жөн эле келип" жетпейсиң. Бул көлдөргө жетүү керек. Ошондуктан алар менен жолугушуу узакка эстен кетпейт - жолдун сыйлыгы катары, программалык пункт катары эмес.
Агынай-Көл өзү - эки бир туугандай, окшош жана ар башка. Ачык абада алар дээрлик толугу менен нефрит түстүү чаша сыяктуу көрүнөт, булуттуу болсо болот, болот жана катаал. Жээктери - таш, морен жана сейрек, жабыстуу чөптөрдүн аралашмасы. Көлдөрдүн айланасы - сөздөр менен эмес, формалар менен жазылган география боюнча окуу китеби. Таштардын топтому, тегизделген капталдар, тоо таштарындагы жырткычтар - баары муздун жай, бирок токтоосуз кыймылын билдирет. Эгерде сен геолог болсоң, бул жерде убакыттын масштабын интуитивдүү сезесиң: тоолор адамдын ритминде жашабайт.
Бир аз төмөндө - башка дүйнө: гүлдөгөн альпий чөптөр, эдельвейс, катуу, кыйын гүлдөр, катаал климатта жашоого тырышкан. Бул жерде сурктарды, тоо козуларын, абада учуп жүргөн жырткыч куштарды көрүүгө болот. Бул зоопарк эмес жана сафари эмес - бул кимдиндир чыныгы үйүндө конок болуунун сейрек артыкчылыгы. Эгерде убактың жана күчүң болсо, көлдөрдүн лагеринен музга жана ашууларга радиалдык чыгымдарды жасай аласың. Андан кийин Талас тоо чокусу бир нече чокулардын жыйындысы эмес, бирдиктүү, күчтүү таш океаны катары көрүнөт.
Жөө сапар үчүн эң жакшы убакыт - июль жана август. Бул учурда кар негизинен эриген, жолдор өтүүчү болуп, альпий чөптөрү гүлдөп жатат. Июнь жана сентябрда температуранын кескин өзгөрүүлөрү, кар жаашы жана узак жаан жаашы мүмкүн. Тажрыйбасыз же жетекчисиз барба. Бул аймак аз адамдар тарабынан келинет, көрсөткүчтөр дайыма ачык эмес, аба ырайы тез өзгөрөт. Жергиликтүү гиддер же ат менен турлар - бул люкс эмес, акылдуу коопсуздук чарасы. Түнөө тек гана палаткада. Жакшы уктоочу сумка алып кел (жогорку бийиктикте да жазында суук), шамалдан коргогон кийимдер жана жаман аба ырайы үчүн резервдик күн. Көлдөгү суу - сууга түшүү үчүн эмес. Температура жазында +3…+7 °C, ал эми муздак суу - бул шутка эмес. Жакшыраак, жээкте отуруп, көздөрүңдү ушул терең нефрит түстүү суудан суусундурууга бер. Өзүңдөн кийин аз нерсе калтыр. Чүпүрөк таштаба, таш жыйнактарын бузба, жаныбарларды тынчсыздандырба. Бул жер назик тең салмакта турат. Эгерде логистиканы жеңилдетүүнү кааласаңыз, Таласта же Бишкекте жергиликтүү коомдорго жана туризм уюмдарына, же Nomad.kg адистерине кайрылыңыз, алар транспорт, аттар жана маршрут боюнча жардам беришет.
Агынай-Көл муздак көлдөрү - бул открытка эмес жана "топ-достопримечательность" эмес. Бул тынчтык, чыныгы тоо тынчтыгын жана дүйнөнүн дагы биздин пландарыбыздан чоңураак экендигин издеп жаткан адамдар үчүн орун. Эгерде сиз жөн гана картадагы чекитти эмес, чыныгы саякатты издеп жатсаңыз - сизге бул жакка. Жол максаттан маанилүү, ал эми тынчтык - негизги баяндап берүүчү.
Таң атканда Үйүр-Маралдын жогорку бөлүгүндө тынчтык шамалдан да күчтүү угулат. Ал чөптө, суук таштарда, тоолордун жай кыймылында жатат - жана дүйнө бул жерде жаңыдан түзүлгөндөй, дагы эле ызы-чууну ойлоп таба элек. Табылгыты дарыясы жанынан агып
Эгер Талас облусунда биринчи кадамдан эле таң калтырган бир жер болсо, ал Талас карагайы - Борбордук Азиядагы эң чоң кол менен тигилген карагайлуу токул. Бул жер адам менен табияттын жарым кылымдын ичинде чыныгы тынчтык оазисин түзгөн жерлердин
Пик Манас - Таласский Ала-Тоо жотосунун эң бийик жери, бийиктиги - деңиз деңгээлинен 4485-4488 метрге жакын, жана бул сан өзү эле тонду белгилейт: бул жерде адаттагы маршруттар аяктайт жана чыныгы тоолордун аймагына кирет. Таласский Ала-Тоо
Талас дарыясынын жээгинде эртең менен, туман суунун үстүндө дагы эле кармалып турганда, бул жерде кервендердин өткөнүн, ушул жээктерден аттуу отряддардын өткөнүн, тил, дини жана бийлик кандайча өзгөргөнүн элестетүү оңой. Ал эми дарыя агып жатат.
Жогорку тоолордун Өтмөк ашуусу шашылыштыкты кабыл албайт. Анын шалбаасы, дарыялары жана жантаймалары өз темпинде жашайт. Бул жерде чөп жай өсөт, дарактар жылдап тамыр жаяды, ал эми адамдын кийлигишүүсү узакка таасир калтырат. Бул бийиктикте
Талас Ала-Тоо тоосунан жазыктар күтүүсүздөн хаотикалык болуудан токтойт. Анын денесинде тегиз, дээрлик катуу штрихтер пайда болот. Таштан ташка. Сызыктан сызыка. Бакайыр дароо ачылбайт: ал сени адамдын масштабынан чыгып, көчмөнчүлүктүн, убакыттын,
Сүрөттүү тоолордун арасында, Урмарал айылына жакын жерде, Талас облусунун эң сырдуу жана урматтуу жерлеринин бири - Кара-Коюн үңкүрү жашырылган. Бул жөн гана таштын ичинде караңгы ниша эмес, табият менен легендалардын жолугушуучу ыйык мейкиндиги.
Эгер сиз Беш-Таш көлүн көрүп, улуттук парк сизге бардык сырларын ачып берди деп ойлосоңуз, анда сиз Итагар ашуусуна көтөрүлбөй калдыңыз. Бул маршруттан кийин телефонунун эс тутумунда бөлүнүп кете албаган сүрөттөр калат, ал эми башыңызда узакка
Бүгүнкү Ак-Добо мурда Орловка деп аталган, андан мурда -жердеги Орло́в (нем. Orloff) . Село немис көчмөндөрү тарабынан Польшадан негизделген, жана бул көп катмарлуу аталыштар азыркыга чейин анын ритминде сезилет. Бул жерде ар түрдүү маданияттардын
Кумуштак капчыгайы Бакай-Атин районунда Талас облусунда дароо ачылбайт. Тоолор бул жерде бийиктиги менен кысым көрсөтпөйт, тескерисинче, дем алууга орун калтырып, артка кетишет. Таштар ошондой эле, аларды атайын жайгаштыргандай жатат. Тынчтык тыгыз,
Талас өрөөнү - Борбордук Азиянын саякатчы менен шамал жана үнсүз таштардын тили аркылуу сүйлөшкөн жерлеринин бири. Бул жерде, адырлар менен жазыктар арасында, байыркы цивилизациялардын издери сакталган, алардын аттары убакыттын кумунда жоголуп
Кыргызстан - бул ата-бабалардын эстелиги, ыйык мейкиндик жана табигый күч бириккен маданий ландшафт. Кыргызы кылымдар бою намогильдик эстеликтерге жана ыйык жерлерге - мазарларга өзгөчө маанини берген. Азыркы күнгө чейин бул жерде өз жакындарына,
Улуттук парк Беш-Таш, котормодо «Беш таш» дегенди билдирет, Талас Ала-Тоо тоо кыркасы боюнча узун жиптей созулуп жатат. Жакшы гравий жол менен Беш-Таш дарыясынын капчыгайы боюнча жогору көтөрүлүп баратканда, унаа асманга урунуп кетчүдөй сезилет. Бир
Талас облусу Кыргызстандагы тарыхтын музейлердин витринасы жана академиялык эмгектерде эмес, желде, кургак жусандын жытына, өрөөндү курчап турган тоолордун сызыктарында сезилген бурчтардын бири. Бул жерде өткөн - абстракция эмес, ал жерден,
Табигый парк Беш-Таш 30 миң гектардан ашык жерди ээлеп, бирдей аталыштагы дарыянын жээги боюнча 30 чакырымдай узундукта жайгашкан - 1100 метр бийиктиктеги жумшак тоо этектеринен 3500 метрге чейин көтөрүлгөн катаал, муздак мөңгүлөргө чейин. Парк
Талас өрөөнүндө ар бир кадамда аңыздар тирилген, тоолордун тынчтыгы эң мыкты баяндамачылардан да жогору угулган бир жер бар. Бул Беш-Таш капчыгайы - Кыргызстандагы эң кооз жана символикалык табияттык аймактардын бири. Анын аты жөнөкөй эле - «Беш
Өтмөк ашуусу (3326 м н.у.м.) - Талас облусунун эң таасирдүү жерлеринин бири жана жабык Талас котловинасын кеңири Суусамыр өрөөнү менен жана стратегикалык Бишкек-Ош трассасы менен байланыштырып турган маанилүү тоо артериясы. Бул жерде Таласка,
Жогорку Каман-Суу жазыгында, деңиз деңгээлинен 2500 метр бийиктикте, Кыргызстандын эң көрүнүктүү жана көп катмарлуу тасма искусствосунун эстелиги - Жалтырак-Таш жашырылган, бул «жаркыраган таш» дегенди билдирет. Бул жөн гана байыркы сүрөттөр менен
Талас облусу - бул байыркы шаарчалар жана легендалардын өлкөсү гана эмес, ошондой эле таң калыштуу табигый байлыктын жери. Бул жерде, Беш-Таш, Колба, Кумуш-Таг жана Урмаралдын кооз тоо жазыктарында, региондун эң жан дүйнө тартуучу гастрономиялык
Кудайдын берекеси менен Талас өрөөнүнүн жүрөгүндө, Талас дарыясы эки улуу тоо чокусунун - Талас жана Кыргыз тоолорунун ортосунда жайгашып, жай жүрүп жатканда, уникалдуу табигый оазис жайгашкан. Талас ормону - картадагы жөн гана жашыл тилке эмес. Бул
Талас өрөөнүндө, тоолор менен жашыл өрөөндөрдүн арасында, региондун эң урматтуу ыйык жерлеринин бири - Боо-Терек мазары жашырынган. Анын аты кыргызча «тополдордун байламы» же «көптөгөн тополдор» дегенди билдирет, жана бул жөн эмес: биринчи кезекте,
Талас тоо тизмеги көптөгөн сырларды жашырат, бирок эң таң калычтуусу - Бакайыр-Кара-Кууштун ташка чегилген сүрөттөр комплексинин жайгашкан жери, адамдын кадамдары таштардын арасында жоголуп, байыркы сюжеттер кылымдар бою биз менен сүйлөшүүнү
Бир кезде дарыянын жазыгында кичинекей айыл көчөлөрү созулуп, адамдар жайдары талаа жашоосун өткөргөн жерлерде бүгүнкү күндө чоң суунун бетин - Киров суу сактагычы, Кыргызстандагы эң маанилүү гидротехникалык курулуштардын бири жана совет доорунун
Талас геопаркы "Эчкили-Тоо" Эчкили-Тоо аттуу тоо массивинде, Кыргыз Ала-Тоо кыркасынын курамында, Сары-Куурай жазыгында жайгашкан. Бул жер Кыргызстандагы эң таасирдүү табигый көркөм жерлердин бири. Геопарк уникалдуу геологиялык, табигый