Кумуштак - бул Бакай-Атин районундагы Талас облусундагы бир эле убакта дарыя жана бирдей аталыштагы жер. Дарыя Жогорку Тянь-Шаня системасында, Курама-Төр жана Бостун-Булак ашууларындагы мөңгүлөрдөн башталат. Бул жерлердин жогорку чеги Талас тоосунун үстүнөн өтөт, Талас жана Джалал-Абад облустарынын чек араларынын кесилишкен жеринде, Чаткаль районунун жанында.
Географиясы өзгөчө: Кумуштак Ур-Марал жана Кара-Буура дарыяларына параллель агат, эки тоо коридорунун ортосунда кысыла тургандай, жана ошол эле учурда Талас дарыясынын эң ири салындыларынын бири болуп калууда. Анын жазы - узун жана көп түрдүү: кээде тар, дээрлик каньон сыяктуу, кээде - кенен, күнгө толгон, кең террасалары жана жашыл жээктери менен.
Бирок негизгиси - бул аталыш, ал көп нерсени айтып турат. Кумуштак которгондо "күмүш изи" же "күмүш тоо" дегенди билдирет. Бул поэтикалык метафора эмес. V–VI кылымдарда, мүмкүн, андан да эрте, бул жерде күмүш рудасы казылып алынган. Эски казуулардын издери азыркыга чейин рельефте көрүнүп турат - тоолордун денесинде тармакталган тарыхтын шрамдары сыяктуу.
Археолог адистердин пикири боюнча, ушул жерден күмүшкө бай руда Шельджи шаарына - Борбордук Азиянын легендарлуу "күмүш борборуна" жеткирилген. Бүгүнкү күндө бул шаар Киров суу сактагычынын астында жатат, бирок тоолор анын жолунан кайдан башталганын эстеп турат.
Ошентсе да Кумуштак - бул тек гана жер астындагы байлык эмес. Бул биринчи кезекте тирүү, күчтүү, бай табият жөнүндө. Талас облусунда архар - тоо койлорунун отарлары калган жерлер дээрлик жок. Ал эми бул жерде бар. Кичинекей, сейрек, этият - бирок сакталган. Ошондуктан, бул жерде аңчылык кылууга тыюу салынган: жакынкы келечекте бул жерде зоологиялык заказник түзүү пландалууда.
Жазында Кумуштак саякатчыларды гүлдөр менен толтурулган жонорлор менен тосуп алат. Бул жерде эремурустар - бийик, шамалдай, дээрлик космостук өсүмдүктөр гүлдөп, өрөөндөрдү табигый ботаникалык бакка айландырат. Алардын ортосунда - чөптөрдүн килемдери, полыньдын жыты, жукалардын кыймылы жана табияттын "декорация" деген сөздү билбеген жерге киргендей сезим.
Дарыянын боюнда жээктик токойлор - Тянь-Шаня үчүн сейрек байлык. Бул жерде эндемикалык бөрү жана талас тополу өсөт. Токой бул жерде калың жана кара эмес, жарык, шыпшыр, жумшак көлөкөлөр жана кайсы бир жерде суунун туруктуу шуугу менен.
Кумуштактын жээгинде - мүмкүн, бул региондогу эң чоң жапайы барбарис плантациялары. Күзүндө бул жерлер кызыл-алтын түскө айланат. Аларга чоң облепиха жана шиповник өскөн жерлер кошулат - чыныгы витамин раю, ал бир учурда да кооз, да берекелүү.
Ущельенин негизги жашыруун маржандарынын бири - Шыральджин булагы. Бул күмүш иондорунун жогору мазмуну бар булагы. Бул жерде суу чын эле "күмүш" - легенда боюнча эмес, химиялык анализ боюнча. Ал суук, кристалдай таза жана дээрлик байкалбаган, жаңы даамга ээ. Бул тоолордон бирдей аталыштагы кудук агып чыгып, Кумуштакка кирип, ага дагы бир жашоо сызыгын кошот.
Жогору агымда Тайгак-Таш (Скользкий камень) деген кооз аталыштагы жер бар. Бул дарыянын порогдору жана агымдарынын каскады, анда суу өзүнө жолду табат, катмарлуу таштардын кызыктуу узорлорунун ортосунда. Бул жердеги таштар, аларды сүрөтчүлөр атайын жайгаштыргандай көрүнөт: толкундар, тилкелер, ийилүүлөр, текстуралар. Бул идеалдуу фото жайы жана бир саат бою суу агып жатканын байкап отуруу үчүн эң жакшы жерлердин бири.
Кантип жетүүгө болот: унаа менен Кумуштак ущельесинин жогору бөлүгүнө чейин жетүүгө болот. Андан ары жөө жана ат менен жүрүү маршруттары башталат - алар эң кооз жана жапайы жерлерди ачат.
Эң жакшы убакыт: июнь айынын аягынан сентябрь айынын башына чейин. Бул убакта ашуулар ачык, жонорлор гүлдөп, дарыя эң фотогендик.
Кыйынчылык деңгээли: маршруттар ар кандай деңгээлде - дарыянын жээгинде жеңил сейилдерден баштап, жогорку агымдарда олуттуу треккингдерге чейин. Бирок бул дагы тоолор - жакшы бут кийим жана негизги физикалык форма керек.
Суу: Шыральджин булагынан суу алууну унутпаңыз, бирок бул жерге сый-урмат менен мамиле кылыңыз - аны "пикник жери" кылбаңыз.
Аба ырайы: жайында да бул жерде катуу суук жана жамгыр болушу мүмкүн. Жылы куртка жана жамгыр кийимин алыңыз.
Экология: бул келечектеги заказник жана азыркы учурда - сейрек жаныбарлардын башпаанеги. Чүпүрөк таштабаңыз, ызы-чууну чыгарбаңыз, сезгич аймактарда жолдон чыкпаңыз.
Кумуштак - бул жөн гана ущелье жана жөн гана дарыя эмес. Бул узун, татаал, көп катмарлуу дүйнө, анда тар каньондор кенен өрөөндөргө кененейет, гүлдөгөн жонорлор жээктик токойлорго алмашат, жана ар бир бурулушта жолуңуз дагы да алыска - тоолорго гана эмес, убакытка да киргендей сезим пайда болот. Бул чыныгы саякат үчүн орун: жол менен, тынчтык менен, бутта чарчоо менен жана акылда тазалык менен. Эгер сиз жөн гана картада бир чекит издеп жатсаңыз, анда тоолор, тарых жана суу бир чоң сезимге айланат - сизге ушул жер. Талас тоолорунун күмүш изи боюнча.
Таң атканда Үйүр-Маралдын жогорку бөлүгүндө тынчтык шамалдан да күчтүү угулат. Ал чөптө, суук таштарда, тоолордун жай кыймылында жатат - жана дүйнө бул жерде жаңыдан түзүлгөндөй, дагы эле ызы-чууну ойлоп таба элек. Табылгыты дарыясы жанынан агып
Урочище Кара-Коюн бийиктиги 1600 метрге жакын, Талас жана Бакай-Ата райондорунун кесилишинде, Талас Ала-Тоо тоо чокусунун жүрөгүндө жайгашкан. Долбоордун үстүндө Дым-Бол массиви үстөмдүк кылат, анын эң бийик жери 3839 метр - катаал, таштуу, дээрлик
Муздак көлдөрү Агынай-Көл Табылгыты жазыгынын жогору жагында, Талас тоо чокусунун түндүк капталдарында жайгашкан - Кыргызстандагы эң узун жана бааланбаган тоо массивдеринин бири. Тоо чокусунун 200дөн ашык километри муздар, альпий чөптөр, тик
Талас дарыясынын жээгинде эртең менен, туман суунун үстүндө дагы эле кармалып турганда, бул жерде кервендердин өткөнүн, ушул жээктерден аттуу отряддардын өткөнүн, тил, дини жана бийлик кандайча өзгөргөнүн элестетүү оңой. Ал эми дарыя агып жатат.
Эгер Талас облусунда биринчи кадамдан эле таң калтырган бир жер болсо, ал Талас карагайы - Борбордук Азиядагы эң чоң кол менен тигилген карагайлуу токул. Бул жер адам менен табияттын жарым кылымдын ичинде чыныгы тынчтык оазисин түзгөн жерлердин
Пик Манас - Таласский Ала-Тоо жотосунун эң бийик жери, бийиктиги - деңиз деңгээлинен 4485-4488 метрге жакын, жана бул сан өзү эле тонду белгилейт: бул жерде адаттагы маршруттар аяктайт жана чыныгы тоолордун аймагына кирет. Таласский Ала-Тоо
Бүгүнкү Ак-Добо мурда Орловка деп аталган, андан мурда -жердеги Орло́в (нем. Orloff) . Село немис көчмөндөрү тарабынан Польшадан негизделген, жана бул көп катмарлуу аталыштар азыркыга чейин анын ритминде сезилет. Бул жерде ар түрдүү маданияттардын
Жогорку тоолордун Өтмөк ашуусу шашылыштыкты кабыл албайт. Анын шалбаасы, дарыялары жана жантаймалары өз темпинде жашайт. Бул жерде чөп жай өсөт, дарактар жылдап тамыр жаяды, ал эми адамдын кийлигишүүсү узакка таасир калтырат. Бул бийиктикте
Кыргызстан - бул ата-бабалардын эстелиги, ыйык мейкиндик жана табигый күч бириккен маданий ландшафт. Кыргызы кылымдар бою намогильдик эстеликтерге жана ыйык жерлерге - мазарларга өзгөчө маанини берген. Азыркы күнгө чейин бул жерде өз жакындарына,
Кумуштак капчыгайы Бакай-Атин районунда Талас облусунда дароо ачылбайт. Тоолор бул жерде бийиктиги менен кысым көрсөтпөйт, тескерисинче, дем алууга орун калтырып, артка кетишет. Таштар ошондой эле, аларды атайын жайгаштыргандай жатат. Тынчтык тыгыз,
Талас Ала-Тоо тоосунан жазыктар күтүүсүздөн хаотикалык болуудан токтойт. Анын денесинде тегиз, дээрлик катуу штрихтер пайда болот. Таштан ташка. Сызыктан сызыка. Бакайыр дароо ачылбайт: ал сени адамдын масштабынан чыгып, көчмөнчүлүктүн, убакыттын,
Сүрөттүү тоолордун арасында, Урмарал айылына жакын жерде, Талас облусунун эң сырдуу жана урматтуу жерлеринин бири - Кара-Коюн үңкүрү жашырылган. Бул жөн гана таштын ичинде караңгы ниша эмес, табият менен легендалардын жолугушуучу ыйык мейкиндиги.
Талас өрөөнү - Борбордук Азиянын саякатчы менен шамал жана үнсүз таштардын тили аркылуу сүйлөшкөн жерлеринин бири. Бул жерде, адырлар менен жазыктар арасында, байыркы цивилизациялардын издери сакталган, алардын аттары убакыттын кумунда жоголуп
Талас облусу Кыргызстандагы тарыхтын музейлердин витринасы жана академиялык эмгектерде эмес, желде, кургак жусандын жытына, өрөөндү курчап турган тоолордун сызыктарында сезилген бурчтардын бири. Бул жерде өткөн - абстракция эмес, ал жерден,
Эгер сиз Беш-Таш көлүн көрүп, улуттук парк сизге бардык сырларын ачып берди деп ойлосоңуз, анда сиз Итагар ашуусуна көтөрүлбөй калдыңыз. Бул маршруттан кийин телефонунун эс тутумунда бөлүнүп кете албаган сүрөттөр калат, ал эми башыңызда узакка
Кудайдын берекеси менен Талас өрөөнүнүн жүрөгүндө, Талас дарыясы эки улуу тоо чокусунун - Талас жана Кыргыз тоолорунун ортосунда жайгашып, жай жүрүп жатканда, уникалдуу табигый оазис жайгашкан. Талас ормону - картадагы жөн гана жашыл тилке эмес. Бул
Талас өрөөнүндө ар бир кадамда аңыздар тирилген, тоолордун тынчтыгы эң мыкты баяндамачылардан да жогору угулган бир жер бар. Бул Беш-Таш капчыгайы - Кыргызстандагы эң кооз жана символикалык табияттык аймактардын бири. Анын аты жөнөкөй эле - «Беш
Талас өрөөнүндө, тоолор менен жашыл өрөөндөрдүн арасында, региондун эң урматтуу ыйык жерлеринин бири - Боо-Терек мазары жашырынган. Анын аты кыргызча «тополдордун байламы» же «көптөгөн тополдор» дегенди билдирет, жана бул жөн эмес: биринчи кезекте,
Өтмөк ашуусу (3326 м н.у.м.) - Талас облусунун эң таасирдүү жерлеринин бири жана жабык Талас котловинасын кеңири Суусамыр өрөөнү менен жана стратегикалык Бишкек-Ош трассасы менен байланыштырып турган маанилүү тоо артериясы. Бул жерде Таласка,
Табигый парк Беш-Таш 30 миң гектардан ашык жерди ээлеп, бирдей аталыштагы дарыянын жээги боюнча 30 чакырымдай узундукта жайгашкан - 1100 метр бийиктиктеги жумшак тоо этектеринен 3500 метрге чейин көтөрүлгөн катаал, муздак мөңгүлөргө чейин. Парк
Талас тоо тизмеги көптөгөн сырларды жашырат, бирок эң таң калычтуусу - Бакайыр-Кара-Кууштун ташка чегилген сүрөттөр комплексинин жайгашкан жери, адамдын кадамдары таштардын арасында жоголуп, байыркы сюжеттер кылымдар бою биз менен сүйлөшүүнү
Бир кезде дарыянын жазыгында кичинекей айыл көчөлөрү созулуп, адамдар жайдары талаа жашоосун өткөргөн жерлерде бүгүнкү күндө чоң суунун бетин - Киров суу сактагычы, Кыргызстандагы эң маанилүү гидротехникалык курулуштардын бири жана совет доорунун
Кызыл-Адыр айылында, көптөгөн саякатчылар Кировка деген эски аталышы менен эскерген борборунда, Орозбеков Мейлибектин атындагы жалпы билим берүү орто мектебинде Михаил Фёдорович Туранын атындагы мектептик краеведческий музей жайгашкан. Биринчи
Улуттук парк Беш-Таш, котормодо «Беш таш» дегенди билдирет, Талас Ала-Тоо тоо кыркасы боюнча узун жиптей созулуп жатат. Жакшы гравий жол менен Беш-Таш дарыясынын капчыгайы боюнча жогору көтөрүлүп баратканда, унаа асманга урунуп кетчүдөй сезилет. Бир